Domain seçimi, bir web projesinde sonradan değiştirmesi en zahmetli kararlardan biri. Hosting hizmetinizi değiştirebilir, sunucunuzu taşıyabilir veya web sitenizi baştan yazabilirsiniz. Domain değişikliğinde ise marka bilinirliğinden e-posta adreslerinize, arama motorlarında indekslenen sayfalardan basılı kartvizitlere kadar birçok şeyi beraberinde değiştirmeniz gerekir.
Bu yüzden ben domain seçerken yalnızca “boşta mı?” diye bakmıyorum. İsmin nasıl söylendiği, nasıl yazıldığı, hangi uzantıyla daha anlamlı olduğu ve birkaç yıl sonra hâlâ kullanmak isteyip istemeyeceğim daha önemli. Domain kavramına yabancıysanız önce Domain nedir? yazımızı okuyabilirsiniz. Bu yazıda domainin nasıl çalıştığından ziyade, doğru domaini nasıl seçeceğimize odaklanacağım.
Domain seçerken nereden başlamalı?
Yeni bir marka veya proje oluşturuyorsanız domain araştırmasını en sona bırakmayın. Önce marka ismini belirleyip bütün kurumsal kimliği hazırlamak, daha sonra markaniz.com adresinin yıllardır başka biri tarafından kullanıldığını fark etmek kötü bir başlangıç olur. Ben olsam marka ismi ile domain araştırmasını aynı anda yaparım.
Aklınızdaki birkaç alternatif için domain sorgulama yapın. .com kayıtlıysa hemen ismi değiştirmek zorunda değilsiniz. .tr, .com.tr veya projenize anlam katan başka bir uzantı daha iyi bir sonuç verebilir. Buradaki amaç mutlaka .com bulmak değil. İnsanların hatırlayabileceği ve markanızla birlikte yaşayabilecek bir internet adresi bulmak.
Domain kısa mı olmalı?
Genellikle evet. Ama “domain 6-10 karakter olmalıdır” gibi bir kural koymayı doğru bulmuyorum. Kısa olmak tek başına yeterli değil. Örneğin rastgele harflerden oluşan 5 karakterlik bir domain, anlamlı ve kolay telaffuz edilen 12 karakterlik bir domainden daha kötü olabilir.
Benim için daha önemli üç kriter var:
- Bir kere duyunca hatırlanabiliyor mu?
- Söylendiğinde nasıl yazılacağı anlaşılabiliyor mu?
- Bir e-posta adresinin içinde kullanıldığında hâlâ rahat görünüyor mu?
Son madde çoğu zaman atlanıyor. Domaininizi yalnızca tarayıcı adresi olarak düşünmeyin:
şeklinde de yıllarca kullanabilirsiniz.
Telefon testi yapın
Domain seçerken oldukça basit bir test kullanabilirsiniz. Domaini karşınızdaki kişiye yalnızca söyleyin ve yazılı olarak göstermeyin. Karşı taraf:
“Tire var mı?”, “iki tane i mi?”, “sonunda s var mı?”, “com mu net mi?”
diye birkaç soru sormak zorunda kalıyorsa domain gereğinden fazla karmaşık olabilir. Özellikle telefonda müşteriyle iletişim kuran işletmelerde bu küçük detay düşündüğünüzden daha önemli.
Tire ve rakam kullanmalı mıyım?
Mümkünse kullanmam. mavikutu.com ile mavi-kutu.com arasında seçim yapabiliyorsam ilkini tercih ederim. Tire teknik olarak herhangi bir problem oluşturmaz; sorun insan tarafında başlar. Domaini sesli söylediğinizde “mavi tire kutu nokta com” demeniz gerekir.
Rakamlar için de benzer bir durum var. 7tepe.com gibi rakamın markanın doğal bir parçası olduğu durumda problem yok. Fakat yalnızca istediğiniz domain kayıtlı olduğu için sonuna 24, 35, 2026 gibi sayılar eklemek uzun vadede iyi bir marka oluşturmayabilir. Kısacası, domaini müsait hale getirmek için ismi bozmayın.
Türkçe karakterli domain kullanılır mı?
Kullanılabilir. Domain sisteminde Türkçe karakter desteği vardır. Ancak ç, ğ, ı, ö, ş veya ü içeren domainler arka planda IDN/Punycode formatında çalışır. Örneğin tarayıcıda Türkçe görünen bir domain teknik olarak xn--... şeklindeki karşılığıyla işlenebilir.
Bu nedenle ana domain olarak mümkün olduğunca ASCII karakterlerle yazılan bir adres tercih ederim. Örneğin:
güneş.com yerine gunes.com
kullanımı paylaşmak, e-posta adresi vermek ve farklı sistemlerle çalışmak açısından daha problemsizdir. Türkçe karakterli karşılığı da marka açısından önemliyse ikinci domain olarak tescil edilip ana domaine yönlendirilebilir.
Hangi domain uzantısını seçmeliyim?
Eskiden domain seçimi büyük ölçüde .com, .net ve .org arasında yapılıyordu. Bugün seçenek çok daha fazla. Burada uzantıyı yalnızca “hangisi boşta?” mantığıyla değil, projenin hedef kitlesine ve kullanım amacına göre seçmek gerekiyor.
.com domain
.com, hâlâ benim ilk kontrol edeceğim uzantıdır. Belirli bir ülkeye veya sektöre bağlı değildir. Uluslararası projelerde rahat kullanılır ve kullanıcıların domain yazarken en alışık olduğu uzantılardan biridir.
Markanızın .com adresi müsaitse ve global veya genel amaçlı bir proje hazırlıyorsanız güçlü bir tercih. Ama burada önemli bir ayrım yapayım: markaniz.com dolu diye:
markanizresmisitesi.com
veya
markaniz-online-turkiye.com
gibi bir adres almaktansa, çoğu durumda markayı bozmadan başka bir uzantıya geçmeyi tercih ederim.
.tr ve .com.tr domain
Türkiye’ye yönelik projelerde artık iki güçlü seçenek var:
.com.tr uzun yıllardır Türkiye’deki işletmelerin kullandığı bilinen bir yapı. Doğrudan .tr kullanımı ise buna göre daha yeni ve aynı zamanda daha kısa:
markaniz.com.tr
yerine
markaniz.tr
kullanabiliyorsunuz.
Ben özellikle Türkiye pazarına hitap eden yeni bir marka oluşturuyorsam .tr uzantısını mutlaka sorgularım. .com tarafında yıllar önce alınmış birçok kısa ismin alternatifini burada bulma ihtimaliniz olabilir.
.tr mi .com.tr mi?
İkisinin de kötü bir tercih olduğunu düşünmüyorum. Daha kısa ve modern bir adres istiyorsanız .tr oldukça temiz duruyor. Klasik ve kullanıcıların uzun yıllardır aşina olduğu bir yapı istiyorsanız .com.tr kullanılabilir.
Marka sizin için önemliyse ve bütçeniz uygunsa asıl tercih ettiğiniz domaini ana adres yapıp diğer uzantıyı da tescil etmek mantıklı olabilir. Örneğin:
markaniz.tr → ana domainmarkaniz.com.tr → markaniz.tr adresine yönlendirme
Böylece hem markanızı korur hem de kullanıcıların yanlış uzantıya gitmesini önlersiniz.
.net ve .org ne zaman tercih edilir?
.net internetin eski ve bilinen uzantılarından biri. Kökeni network kavramına dayanıyor. Bugün kullanım alanı çok daha geniş olsa da teknoloji, ağ ve internet hizmetlerinde hâlâ doğal duruyor.
.org ise dernekler, topluluklar, açık kaynak projeleri ve organizasyonlarla özdeşleşmiş durumda. Teknik olarak farklı amaçlarla da kullanılabilirler. Buradaki mesele kısıtlama değil, kullanıcının domaini gördüğünde oluşan beklenti. Bir e-ticaret markasına .org alabilirsiniz ama ben tercih etmem.
Yeni domain uzantılarından korkmalı mıyız?
Hayır. Yeni nesil domain uzantılarının tamamını “ikinci sınıf domain” olarak değerlendirmek artık doğru değil. Projenin ne yaptığını domainin kendisi anlatabiliyorsa bazen .com alternatifinden daha iyi bile sonuç verebilir.
Örneğin:
.app— mobil uygulamalar, SaaS ve yazılım projeleri,.shopve.store— e-ticaret projeleri,.blog— blog ve yayın projeleri,.site— genel amaçlı web siteleri,.me— kişisel site ve portfolyolar
için değerlendirilebilir.
Burada benim koyacağım sınır şu: uzantı domainin tamamıyla birlikte doğal okunmalı. Güzel bir kelime oyunu veya anlamlı bir bütün oluşturuyorsa yeni bir uzantı oldukça akılda kalıcı olabilir. Sırf .com adresi dolu diye rastgele bir uzantı seçmek ise aynı sonucu vermez.
Domain uzantısı SEO’yu etkiler mi?
Bu konuda eski domain rehberlerinde çok fazla yanlış bilgi var. Bir domainin içinde anahtar kelime geçmesi veya .com kullanmanız sizi otomatik olarak Google’da üst sıralara taşımaz.
Google, domain içerisindeki kelimeleri birçok sinyalden biri olarak değerlendirebilir ancak tam eşleşen anahtar kelime domainlerine gereğinden fazla avantaj verilmesini engelleyen sistemler de kullanıyor. Aynı şekilde .com, .net, .app, .shop gibi jenerik uzantılar arasında doğrudan bir “SEO gücü” sıralaması yok.
Ülke uzantıları biraz farklı. .tr gibi ülke kodlu domainler sitenin Türkiye’yi hedeflediğine dair arama motorlarına ve kullanıcılara coğrafi bir sinyal verir. Bu nedenle Türkiye’ye özel bir proje için .tr kullanmak anlamlı olabilir. Fakat yine de iyi içerik, teknik SEO, bağlantılar ve kullanıcı deneyiminin yerini domain uzantısı tutmaz.
Ben domain seçerken SEO’yu ilk kriter yapmam. Önce marka ve kullanıcıyı düşünürüm.
Anahtar kelime içeren domain seçmeli miyim?
Sadece doğal görünüyorsa. Örneğin bir firma gerçekten “İzmir Nakliyat” markasını kullanıyorsa izmirnakliyat... şeklindeki bir domain gayet normal olabilir.
Fakat sırf Google’da yükselmek amacıyla:
en-ucuz-izmir-evden-eve-nakliyat...
gibi bir domain oluşturmak artık iyi bir strateji değil. Hem marka oluşturmak zorlaşır hem de kullanıcı açısından güven vermeyen bir adres ortaya çıkar. Marka olabilecek bir isim, yıllar içinde anahtar kelime domaininden çok daha değerli hale gelebilir.
Domain seçerken marka kontrolü yapın
Domainin boşta olması, o ismi marka olarak problemsiz kullanabileceğiniz anlamına gelmez. Bir isim üzerinde ciddi bir proje oluşturacaksanız en azından:
- Aynı isimde faaliyet gösteren başka şirketleri,
- Tescilli markaları,
- Sosyal medya kullanıcı adlarını,
- Benzer yazılan domainleri
kontrol edin.
Özellikle şirket kuracak veya markaya reklam bütçesi ayıracaksanız marka araştırmasını domain tescilinden önce yapmak daha sağlıklı. Domaini birkaç yüz liraya değiştirebilirsiniz. Yıllarca oluşturduğunuz marka bilinirliğini aynı kolaylıkla değiştiremezsiniz.
Domain daha önce kullanılmış mı?
Boşta görünen her domain yeni değildir. Birisi domaini yıllar önce kullanmış, daha sonra yenilememiş olabilir.
Özellikle daha önce kayıt edilmiş bir domain alıyorsanız geçmişini kontrol etmekte fayda var. Eski web arşivlerine, arama motoru sonuçlarına ve domain hakkında internette bulunan kayıtlara bakın. Domain geçmişte spam, yasa dışı içerik veya tamamen farklı bir marka için kullanılmış olabilir.
Bu her zaman domaini almamanız gerektiği anlamına gelmez. Sadece ne satın aldığınızı bilmek daha iyi.
Birden fazla domain almak gerekli mi?
Her domainin bütün uzantılarını satın almak gereksiz maliyet. Ama marka açısından kritik birkaç varyasyonu korumak mantıklı olabilir.
Örneğin Türkiye’de faaliyet gösteren bir marka için:
marka.commarka.trmarka.com.tr
adreslerinin üçü de müsaitse ve proje uzun vadeli olacaksa birden fazlasını tescil etmeyi düşünebilirsiniz. Ana domain dışındakileri 301 yönlendirmesiyle asıl domaininize gönderebilirsiniz.
Bunun dışında onlarca farklı uzantıyı yalnızca başkası almasın diye her yıl yenilemek çoğu küçük işletme için gereksiz masraf. Risk ile maliyet arasında denge kurmak gerekiyor.
Domain fiyatında yalnızca ilk yıla bakmayın
Yeni domain uzantılarında en sık gözden kaçan konu bu. Bazı uzantılarda ilk yıl için kampanyalı kayıt fiyatı bulunabilirken sonraki yıl yenileme bedeli farklı olabilir.
Domain seçerken yalnızca sepette bugün göreceğiniz rakama değil, yenileme fiyatına da bakın. Bir domaini bir yıl kullanıp bırakmayı planlamıyorsanız asıl maliyet uzun vadeli yenileme bedelidir.
Güncel kayıt, yenileme ve transfer ücretlerini Domain Fiyatları sayfamızdan karşılaştırabilirsiniz.
Domain seçerken yaptığım öncelik sırası
Ben yeni bir proje için domain seçiyor olsam kriterleri kabaca şöyle sıralarım:
- Yüksek — Marka ile uyum: Domain, kullandığım marka ismiyle mümkün olduğunca aynı olmalı.
- Yüksek — Kolay yazılabilmesi: Bir kez söylediğimde karşımdaki kişi doğru yazabilmeli.
- Yüksek — Uzantı: Hedef kitle ve proje türüyle uyumlu olmalı.
- Yüksek — Yenileme maliyeti: Yalnızca ilk yıl fiyatına göre karar vermem.
- Orta — Uzunluk: Kısa olması avantaj ama anlaşılabilirliği bozmamalı.
- Orta — Alternatif uzantılar: Marka açısından kritik olan birkaç uzantıyı ayrıca kontrol ederim.
- Orta — Domain geçmişi: Daha önce kayıt edilmişse ne amaçla kullanıldığına bakarım.
- Düşük — Domain içerisinde SEO anahtar kelimesi: Doğal şekilde varsa güzel, bunun için marka isminden vazgeçmem.
Bu sıralama her proje için birebir aynı olmayabilir ama iyi bir başlangıç noktası.
Domain tescil etmeden önce son kontrol
Satın alma butonuna basmadan önce domaini bir kez daha kontrol edin. Ben şu listeyi kullanırdım:
- Domaini yüksek sesle okuyun.
- Bir başkasına söyleyin ve yazmasını isteyin.
destek@domaininizşeklinde nasıl göründüğüne bakın.- Marka ismiyle birebir veya olabildiğince yakın olduğundan emin olun.
.com,.trve.com.trgibi önemli alternatifleri sorgulayın.- Sosyal medya kullanıcı adlarını kontrol edin.
- Daha önce kullanılmış bir domainse geçmişine bakın.
- İlk yıl değil, yenileme fiyatını da kontrol edin.
- Sepette domainin yazımını son kez kontrol edin.
Son madde basit görünüyor ama önemli. Domain tescil işlemi tamamlandıktan sonra yanlış yazılmış bir domainin karakterini değiştiremezsiniz. İstediğiniz doğru domaini yeniden tescil etmeniz gerekir.
Hangi domaini seçmeliyim?
Tek bir doğru uzantı yok. Genel veya global bir marka oluşturuyorsanız önce .com adresine bakarım. Türkiye odaklı yeni bir proje oluşturuyorsanız .tr ve .com.tr seçeneklerini mutlaka değerlendiririm. Bir uygulama geliştiriyorsanız .app, e-ticaret projesi oluşturuyorsanız .shop veya .store gibi yeni nesil uzantılar da gayet kullanılabilir.
Ama uzantıdan önce isim geliyor. Kullanıcı domaininizi bir kez gördüğünde hatırlayabiliyorsa, söylediğinizde doğru yazabiliyorsa ve birkaç yıl sonra markanız büyüdüğünde hâlâ arkasında durabileceğiniz bir adresse büyük ihtimalle doğru yoldasınız.
Aklınızdaki isimlerin hangi uzantılarda müsait olduğunu görmek için Veridyen Domain Sorgulama sayfasını kullanabilirsiniz. Tüm sunduğumuz uzantıları ve güncel kayıt, transfer ve yenileme ücretlerini ise Domain Fiyatları sayfasında bulabilirsiniz.
